Jak kontrolować poziom cholesterolu we krwi?

cholesterol

Cholesterol to od lat wróg publiczny numer jeden – w większości komunikatów, jakie do nas docierają słyszymy, iż jego podwyższony poziom prowadzi do groźnych chorób układu krążenia oraz że brak troski w zakresie kontroli jego stężenia we krwi skończyć się może dla nas tragicznie. Choć wszystko to prawda, warto podkreślić, że przede wszystkim zbyt wysoki poziom jednej z frakcji cholesterolu (LDL, low density  lipoprotein czyli lipoproteiny o małej gęstości), potocznie nazywanej „złym cholesterolem”  jest dla naszego zdrowia szczególnie niebezpieczny. Co do zasady cholesterol jest związkiem chemicznym (konkretnie lipidem z grupy steroidów) niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Cholesterol stanowi część składową niemal każdej komórki naszego organizmu, jest odpowiedzialny za liczne procesy związane m.in. z produkcją hormonów, syntezą witamin, a także wpływa na sprawne funkcjonowanie naszego systemu odpornościowego. Jak dbać o prawidłowy stan poziomu cholesterolu we krwi?

Szacuje się, iż problem podwyższonego cholesterolu dotyczy aż 18 mln Polaków. Ponieważ większość z nas nie wykonuje regularnie badania zwanego profilem lipidowym (in. tłuszczowym), pozwalającym na ocenę poziomu cholesterolu całkowitego, a także poszczególnych jego frakcji (LDL – tzw. „złego cholesterolu”, frakcji HDL – tzw. „dobrego cholesterolu) oraz trójglicerydów, większość nie jest tego faktu świadoma i dowiaduje się  o nim dopiero wówczas, gdy dosięgają nas skutki tego stanu rzeczy, najczęściej w postaci poważnych chorób układu sercowo-naczyniowego (miażdżyca, zawał, nadciśnienie tętnicze). Warto podkreślić, że choroby rozwijające się na tle miażdżycy są obecnie główną przyczyną zgonów w większości krajów europejskich, także i w Polsce. Dlatego obniżanie zawartości cholesterolu LDL we krwi u osób z ich zbyt wysokim poziomem jest jednym z podstawowych sposobów zmniejszana ryzyka rozwoju chorób układu krążenia.

Czytaj także: Zalecenia diety antymiażdżycowej

Jak kontrolować poziom cholesterolu we krwi?

Jak wspomniano, jedną z podstawowych metod weryfikacji poziomu cholesterolu we krwi jest wykonywanie tzw. profilu lipidowego (popularna nazwa tego badania to także lipidogram) – pozwala on w sposób kompleksowy zdiagnozować rzeczywisty stan gospodarki tłuszczowej (lipidowej) w organizmie i tym samym poziom zagrożenia takimi chorobami jak miażdżyca, choroba wieńcowa, zawał serca czy udar mózgu.  Jak często je wykonywać? U dorosłych, zdrowych osób bez obciążeń rodzinnych chorobami układu krążenia, badanie cholesterolu całkowitego powinno być przeprowadzane profilaktycznie raz na pięć lat, zaś w przypadku osób, które cierpią na schorzenia takie jak np. choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie, cukrzyca, choroby nerek należy wykonywać je z częstotliwością zaleconą przez lekarza.

Dodatkowo polecamy: Wartości cholesterolu u zdrowego człowieka

Cholesterol a styl życia

Diagnostyka laboratoryjna to jednak nie jedyna dostępna metoda na kontrolę stężenia cholesterolu we krwi. Prawidłowy poziom tego związku w organizmie regulować możemy także poprzez stosowanie zbilansowanej diety oraz uprawianie regularnej aktywności fizycznej. Badania dowodzą, że nieprawidłowo skomponowana dieta, szczególnie pod względem składu kwasów tłuszczowych oraz ilości cholesterolu wpływa na podwyższenie parametrów lipidowych niekorzystnych z punktu widzenia profilaktyki chorób układu sercowo-naczyniowego. Spożycie cholesterolu z żywnością w diecie krajów zachodnich osiąga wartości nawet 400 mg dziennie, podczas gdy w rekomendacjach zaleca się, aby ilość ta nie przekraczała 300 mg dziennie, a u osób z chorobami układu krążenia 200 mg dziennie. W kontroli poziomu cholesterolu we krwi od ponad 50 lat stosowane są fitosterole (in. sterole roślinne) – związki różniące się w sposób nieznaczny od  cholesterolu zwierzęcego.  Ich mechanizm działania polega na zmniejszaniu wchłaniania cholesterolu z przewodu pokarmowego. W celu obniżenia podwyższonego stężania cholesterolu LDL we krwi warto stosować produkty wzbogacone w sterole roślinne takie jak jogurty, mleko i margaryny. Zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (WE) z roku 2004 (6), wydanym w Unii Europejskiej żywność taka powinna być etykietowana z widoczną informacją o zawartości fitosteroli/fitostanoli w danym produkcie, dlatego nie jest trudno znaleźć je na półce sklepowej. Wieloletnie badania dowodzą, że codzienne spożywanie fitosteroli zapobiega rozwojowi zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych, a także skutecznie wpływa na obniżenie poziomu ‘złego’ cholesterolu LDL we krwi (już po 3 tygodniach regularnego, codziennego stosowania).

Czytaj również: Jak obniżyć cholesterol bez leków

Optima Cardio

Ponieważ aż 1/3 cholesterolu znajdującego się w naszym organizmie pochodzi z diety, ważne  jest, aby komponując codzienne posiłki wybierać produkty z niską zawartością tłuszczów nasyconych, a także unikać alkoholu. Nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych w diecie wpływa na podwyższony poziom cholesterolu we krwi. Na obniżenie „złego” cholesterolu LDL i podwyższenie „dobrego” czyli frakcji HDL, ma także wpływ spożywanie niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych zawartych m.in. w rybach, miękkich margarynach oraz olejach roślinnych. Choć nasz organizm ma możliwość regulacji ilości wytwarzanego cholesterolu, w przypadku chronicznie złej diety oraz braku aktywności fizycznej z czasem następuje zachwianie tej równowagi. Nadmiar cholesterolu powoduje odkładanie się go w ścianach naczyń tętniczych, co w efekcie prowadzi do miażdżycy.

Artykuł konsultowany przez mgr Jadwigę Przybyłowską

Mgr Jadwiga Przybyłowska, absolwentka Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka  na  SGGW w Warszawie, członkini Polskiego Towarzystwa Dietetyki. Przez kilkanaście zdobywała doświadczenie zawodowe jako Ekspert ds. Żywienia i Komunikacji  Prozdrowotnej, koordynując i tworząc projekty nagłaśniające w mediach i środowiskach opiniotwórczych  zdrowy styl życia i odżywiania.  Przez ostatnich siedem lat współpracuje z Oxford Biomedical Technologies z US laboratorium ISO-LAB w Warszawie.