Żywność funkcjonalna zmniejszająca ryzyko chorób układu krążenia

Żywność funkcjonalna to produkty spożywcze, które charakteryzują się szczególnymi właściwościami prozdrowotnymi. Na ich opakowaniu znajduje się oświadczenie zdrowotne, które informuje nas, w jaki sposób żywność ta może oddziaływać na nasze zdrowie. 

Na rynku odnajdziemy dosyć szeroki asortyment tego typu produktów polecanych w profilaktyce i dietoterapii chorób układu krążenia. Najpopularniejsze z nich to produkty z dodatkiem steroli roślinnych, bogate w beta-glukany lub kwasy omega 3.

Margaryny z dodatkiem steroli/stanoli roślinnych

Fitosterole występują naturalnie w największych ilościach w olejach roślinnych. Ich spożycie z tradycyjną dietą jest dosyć niskie. Naukowcy wykazali, iż sterole roślinne rywalizują z cholesterolem o wchłanianie jelitowe. Dzięki temu mogą wpływać na stężenie cholesterolu we krwi. Wynikiem tych odkryć było zaprojektowanie żywności, której spożycie pomaga w walce z wysokim stężeniem cholesterolu.

Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego wskazują, iż spożycie 1,5–3 gramów steroli roślinnych dziennie, skutecznie zmniejsza stężenie o 7–12,5 %.

Produkty spożywcze z dodatkiem steroli/stanoli roślinnych są dostępne na naszym rynku od kilkunastu lat. Na pólkach sklepowych można znaleźć zarówno margaryny jak i jogurty z ich dodatkiem.  Należy podkreślić, że skuteczność działania żywności funkcjonalnej wzbogaconej w fitosterole, w przypadku wysokiego stężenia cholesterolu, została potwierdzona w wielu badaniach klinicznych z randomizacją oraz metaanalizach. Są to dowody naukowe o najwyższej wartości merytorycznej.

Otręby owsiane

Beta-glukan, czyli rozpuszczalna frakcja błonnika pokarmowego, znajdującego się w ziarnie owsa również skutecznie obniża wysokie stężenie cholesterolu. Już na początku lat 60. XX wieku w badaniach z udziałem szczurów zaobserwowano, że dieta wzbogacona w płatki owsiane zmniejsza stężenie cholesterolu u zwierząt w większym stopniu niż dodatek jęczmienia czy pszenicy.

Na przestrzeni kilkudziesięciu kolejnych lat wyniki tych obserwacji powtarzały się, zarówno w badaniach na modelu zwierzęcym, jak i z udziałem ludzi. W 1997 roku w USA po raz pierwszy wydano zezwolenie na umieszczenie na pełnoziarnistych przetworach owsianych informacji: „Spożycie 25 g/d przetworów owsianych zmniejsza ryzyko chorób serca”.

Aktualnie na liście dopuszczonych oświadczeń przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) znajduje się oświadczenie zdrowotne brzmiące:

Dzienne spożycie 3g betaglukanu pochodzącego z owsa przyczynia się do obniżenia poziomu cholesterolu we krwi

Kwasy omega 3

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe to jedne z ważniejszych składników odżywczych odgrywających istotną rolę w gospodarce lipidowej organizmu. Zgodnie z oświadczeniami zdrowotnymi pozytywnie zaopiniowanymi przez EFSA, kwas alfa-linolenowy (omega 3 pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi i dzięki temu wspiera zdrowie serca.

Natomiast kwas DHA (omega 3) przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania mózgu, wzroku i serca.

 

Bibliografia:

  1. Europejskie wytyczne dotyczące zapobiegania chorobom serca i naczyń w praktyce klinicznej na 2012 rok. Kardiologia Polska 2012; 70 (supl. I)
  2. Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach. Kardiologia Polska 2011; 69, supl. IV: 143–200
  3. Lange E. Produkty owsiane jako żywność funkcjonalna. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2010, 3 (70), 7-24.
  4. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci