Składniki bioaktywne – leki z natury?

Składniki bioaktywne – leki z natury?

Intensywny rozwój nauki oraz postęp techniczny zrewolucjonizowały przemysł spożywczy. Obecnie na rynku dostępnych jest wiele produktów żywnościowych o udokumentowanych właściwościach prozdrowotnych. Zawierają one składniki bioaktywne, które spożywane w odpowiednich ilościach mogą wspierać nasze zdrowie.

Składnik bioaktywny, czyli jaki?

Substancje bioaktywne, to związki wpływające na fizjologię organizmu. Mogą one stymulować różne przemiany metaboliczne zachodzące w organizmie człowieka. Często określane są również mianem nutraceutyków.

Jakie składniki posiadają prozdrowotne właściwości?

Naukowcy w ciągu ostatnich dziesięcioleci potwierdzili działanie wielu aktywnych biologicznie substancji. Co więcej, badania nad odkryciem nowych związków są w dalszym ciągu interesującym tematem badań w zakresie żywienia człowieka. Najpowszechniej stosowane związki bioaktywne, o udokumentowanym działaniu przedstawiono na rysunku 1. Najczęściej w produktach funkcjonalnych odnajdziemy błonnik pokarmowy, prebiotyki, kwasy tłuszczowe omega 3, witaminy i składniki mineralne, a także sterole i stanole roślinne.

Składniki bioaktywne

Rysunek 1. Składniki bioaktywne, które mogą warunkować prozdrowotne właściwości żywności funkcjonalnej.

Polecamy również do czytania: Żywność funkcjonalna a nasze geny

Unikatowe właściwości dla serca

Substancje biologicznie czynne wielokierunkowo oddziałują na organizm, dzięki czemu mogą zapobiegać rozwojowi różnych procesów chorobowych. Wybrane składniki pożywienia mają właściwości wzmacniające, osłabiające albo modyfikujące różne funkcje organizmu.

  • Zielona herbata

Od wieków zielona herbata stoi u podstawy wielu badań analizujących właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne katechin, które wykazują działanie przeciwmiażdżycowe. Jeden z jej składników, określany skrótem EGCG (epigallokatechina galusanu) jest 100 razy silniejszym antyoksydantem od witaminy C. Obserwacja ponad 40 000 dorosłych Japończyków, wykazała, że spożycie co najmniej 5 filiżanek zielonej herbaty, może zmniejszać aż o 26% umieralność z powodu chorób sercowo-naczyniowych.

  • Beta-glukany

Są zawarte w ziarnie owsa i mają udokumentowane działanie obniżające stężenie cholesterolu LDL.

  • Resweratrol

Obecny w winogronach– związek o działaniu przeciwzapalnym i przeciwpłytkowym również może działać kardioprotekcyjnie.

  • Sterole i stanole roślinne

To związki pochodzenia roślinnego obecne m.in. w olejach, orzechach czy ziarnach. Badania kliniczne potwierdziły, że związki te skutecznie obniżają poziom cholesterolu. Naturalnie występujące ilości są jednak zbyt małe, by uzyskać efekt terapeutyczny. Odpowiednie ilości steroli roślinnych pozwalające skutecznie obniżyć cholesterol można znaleźć w żywności funkcjonalnej, np. margarynie Optima Cardio.

  • Fitoestrogeny

Ciekawe wyniki badań przedstawiają naukowcy badający wpływ fitoestrogenów na układ sercowo-naczyniowy. Fitoestrogeny, występujące m.in. w soi, to związki w budowie przypominające estrogeny, dlatego też mogą się wiązać z receptorami tych hormonów. Produkty w nie bogate zalecane są przede wszystkim kobietom w okresie okołomenopauzalnym oraz po okresie klimakterium. Mogą one stanowić alternatywę dla terapii hormonalnej i łagodzić przebieg menopauzy. Ponadto  udowodniono, iż mogą zmniejszać ryzyko chorób układu krążenia, szczególnie u kobiet w okresie menopauzy.

Polecamy kolejny artykuł do czytania: Dlaczego kobiety po menopauzie mają większe ryzyko chorób serca?
Optima Cardio Potas +

W jaki sposób pozyskiwane są substancje bioaktywne?

Wiele laboratoriów na świecie pracuje nad efektywnymi metodami pozyskiwania substancji bioaktywnych z różnych produktów pochodzenia zwierzęcego czy roślinnego. Jednym z podstawowych sposobów jest ekstrakcja składników bioaktywnych, czyli uzyskiwanie interesujących nas nutraceutyków, np. z tkanki roślinnej, po zadziałaniu odpowiedniego rozpuszczalnika.

Substancje bioaktywne uzyskuje się również wykorzystując zaawansowane metody biotechnologiczne, dzięki czemu uzyskane ekstrakty charakteryzują się wysoką czystością. W ostatnich latach popularność zyskało również projektowanie żywności szczególnie bogatej w dany składnik bioaktywny. Na przykład ptactwo karmi się paszami bogatymi w pożądany składnik (np. kwasy tłuszczowe omega 3), dzięki czemu otrzymuje się jaja wzbogacone o te związki.

Artykuł konsultowany przez mgr Jadwigę Przybyłowską

Mgr Jadwiga Przybyłowska, absolwentka Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka  na  SGGW w Warszawie, członkini Polskiego Towarzystwa Dietetyki. Przez kilkanaście zdobywała doświadczenie zawodowe jako Ekspert ds. Żywienia i Komunikacji  Prozdrowotnej, koordynując i tworząc projekty nagłaśniające w mediach i środowiskach opiniotwórczych  zdrowy styl życia i odżywiania.  Przez ostatnich siedem lat współpracuje z Oxford Biomedical Technologies z US laboratorium ISO-LAB w Warszawie.