Stres a choroby serca

stres

Liczne dane epidemiologiczne, kliniczne i eksperymentalne wskazują na istnienie związku między stresem emocjonalnym a chorobami układu krążenia. Uważa się, ze zarówno ostry, jak i przewlekły stres może przyczyniać się do rozwoju nadciśnienia tętniczego, a także wyzwalać wystąpienie zawału serca, migotania komór czy nagłego zgonu sercowego. Stres powodować mogą rozmaite sytuacje, takie jak np. utrata pracy, śmierć bliskiej osoby, rozwód czy zajęcia wymagające zaangażowania przekraczającego nasze możliwości. Jak chronić się przed szkodliwymi skutkami stresu?

Badanie GFK dowodzi, że stres jest w naszym kraju zjawiskiem powszechnym – 98% Polaków odczuwa stres, w tym niemal 2 na 3 co najmniej raz w tygodniu. Dla blisko połowy Polaków głównym źródłem stresu jest życie prywatne, zaś co trzeci Polak odczuwa stres najczęściej w pracy lub szkole[1]. W związku z napięciem nerwowym wzrasta skurczowe i rozkurczowe ciśnienie tętnicze. Wiele osób traci wówczas kontrolę nad dotychczasowymi, prawidłowymi zachowaniami zdrowotnymi i sięga po papierosa, zjada dodatkowe posiłki, nierzadko o dużej zawartości węglowodanów, tłuszczów i soli. Podczas stresu wielu z nas zapomina także o zażywaniu przepisanych leków, o ograniczeniach dietetycznych, regularnym uprawianiu wysiłku fizycznego i innych zdrowych nawykach[2]. Tymczasem styl życia, jaki prowadzimy wpływa na ryzyko wystąpienia chorób takich jak zawał serca. Jak wynika ze statystyk, zachowania zdrowotne związane z niewłaściwym sposobem odżywiania, niską aktywnością fizyczną oraz stosowaniem używek stanowią istotne powody przyczyniające się do rozwoju chorób układu krążenia we wszystkich społeczeństwach wysoko uprzemysłowionych[3], do których zaliczyć możemy nasz kraj.

Skutki przewlekłego stresu

Badania naukowe wskazują, że we krwi osób żyjących w długotrwałym stresie występuje wysokie stężenie różnych czynników związanych z procesem zapalnym, który obecnie uważa się za mechanizm stanowiący podstawę rozwoju miażdżycy – przewlekłego stanu zapalnego toczącego się w błonie wewnętrznej tętnic[4]. Warto podkreślić, że nieleczona miażdżyca prowadzi do zawału mięśnia sercowego. Z kolei w rozwoju zmian miażdżycowych istotną rolę odgrywają klasyczne czynniki ryzyka – prócz stresu są to m.in. wiek, płeć, podwyższone stężenie cholesterolu palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, cukrzyca, mała aktywność fizyczna, otyłość, a także nadciśnienie tętnicze. Problem nadciśnienia tętniczego stanowi istotny czynnik ryzyka zaburzeń sercowo-naczyniowych (dotyczy 32% Polaków, a 30% jest narażonych na rozwój tej choroby w przyszłości). Kluczowa w minimalizowaniu ryzyka wystąpienia tego schorzenia jest profilaktyka polegająca na prowadzeniu odpowiedniego stylu życia, w tym praktykowanie odpowiednich zwyczajów żywieniowych[5]. Z badań wynika, że systematyczna konsumpcja posiłków rybnych i kwasów Omega-3 pochodzenia morskiego może być przydatna w leczeniu i prewencji nadciśnienia tętniczego oraz zmniejszyć ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego, a szczególnie nagłego zgonu[6].

Optima Cardio

Work & life balance

Odporność na stres zależy nie tylko od predyspozycji danego człowieka, ale w dużej mierze od jego podejścia do życia. Duże znaczenie ma tryb życia, jaki prowadzimy – w tym kontekście kluczowa jest dbałość o odpowiednie komponowanie posiłków oraz regularny wysiłek fizyczny kzgodnie z Piramidą Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej przygotowaną przez Instytut Żywności i Żywienia. Wśród oficjalnych zaleceń tej instytucji znajduje się m.in. zachęta do ograniczenia spożycia tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich tłuszczami roślinnymi (oleje, oliwa, miękkie margaryny). Za upowszechnieniem ich stosowania w codziennej diecie przemawiają ich wysoka wartość odżywcza oraz potencjalne znaczenie olejów roślinnych w profilaktyce chorób przewlekłych niezakaźnych, w tym chorób układu krążenia. W porównaniu do innych tłuszczów, oleje roślinne wyróżniają się większym stężeniem jedno- i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Warto podkreślić, że niektóre oleje roślinne stanowią alternatywne, w stosunku do ryb, źródło kwasów omega-3[7]. Poza spożywaniem zalecanych we wspomnianej piramidzie różnorodnych produktów spożywczych w odpowiednich ilościach i proporcjach dla naszego zdrowia bardzo ważna jest codzienna aktywność fizyczna (co najmniej 30–45 minut dziennie). Łącznie z dobrze zbilansowanym żywieniem pozwala zapobiec rozwojowi bardzo niebezpiecznej dla naszego zdrowia zarówno nadwagi, jak i otyłości[8].

Aby uchronić się przed negatywnymi skutkami przewlekłego stresu oraz zminimalizować ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia warto także nauczyć się dostrzegać granicę między zdrowym pobudzeniem organizmu do działania (tzw. eustres tj. zdrowy stres, motywujący i mobilizujący do podejmowania wyzwań) a przeciążeniem spowodowanym chronicznym napięciem psychicznym i fizycznym (tzw. dystres tj. szkodliwy, osłabiający i nadmierny stres), a następnie zastosować metody pozwalające unikać tego ostatniego.

Artykuł konsultowany przez mgr Jadwigę Przybyłowską

Mgr Jadwiga Przybyłowska, absolwentka Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka  na  SGGW w Warszawie, członkini Polskiego Towarzystwa Dietetyki. Przez kilkanaście zdobywała doświadczenie zawodowe jako Ekspert ds. Żywienia i Komunikacji  Prozdrowotnej, koordynując i tworząc projekty nagłaśniające w mediach i środowiskach opiniotwórczych  zdrowy styl życia i odżywiania.  Przez ostatnich siedem lat współpracuje z Oxford Biomedical Technologies z US laboratorium ISO-LAB w Warszawie.

Źrodła

[1]http://gfx.archiwum.radiozet.pl/var/radiozetv3/storage/original/application/c14b6d78070a9d6439a911cb616ad258.pdf?_ga=2.231234399.1357669187.1539953554-1504628133.1539953554

[2] Ibidem

[3] Barbara Ślusarska, Grzegorz Nowicki, Zachowania zdrowotne w profilaktyce chorób układu krążenia wśród osób pracujących, Probl Hig Epidemiol 2010, 91(1): 34-40

[4] Kinga Berek, Rafał Bobiński, Miażdżyca — choroba wieloczynnikowa, PROBLEMY PIELĘGNIARSTWA 2009, tom 17, zeszyt nr 3

[5] https://journals.viamedica.pl/problemy_pielegniarstwa/article/viewFile/23160/18386

[6] https://journals.viamedica.pl/arterial_hypertension/article/view/12865

[7] Paweł Zagrodzki, Andrzej Starek, DIETETYCZNE ZNACZENIE OLEJÓW ROŚLINNYCH, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLV, 2012, 4, str. 1175–1182

[8]http://www.izz.waw.pl/attachments/article/7/Piramida%20Zdrowego%20%C5%BBywienia%20i%20Aktywno%C5%9Bci%20Fizycznej%20Broszura.pdf