Lipidogram – badanie poziomu cholesterolu i jak interpretować wyniki?

Badanie poziomu cholesterolu

Poziom cholesterolu sprawdza się podczas badania krwi nazywanego lipidogramem, inaczej: profilem lipidowym. Badanie to określa dokładne stężenie cholesterolu całkowitego (TC), jego frakcji HDL i LDL oraz trójglicerydów (TG). Znając normy dla tych parametrów możemy sprawdzić, czy grożą nam choroby układu krążenia.

Co to jest lipidogram?

Lipidogram, to badania laboratoryjne dotyczące oznaczenia stężenia lipidów takich jak: cholesterol całkowity (TC, Total-Ch), triglicerydy (TG), HDL-cholesterol (HDL-C, „dobry cholesterol”) oraz LDL-cholesterol (LDL-C, „zły cholesterol”), zazwyczaj wyliczany z tzw. formuły Friedewalda na podstawie pozostałych parametrów. Poniżej przedstawiono prawidłowe wartości stężenia lipidów we krwi osób dorosłych.

Badanie poziomu cholesterolu można wykonać w każdym wieku, nawet u dzieci. I niewątpliwe warto poddać się tej procedurze, jeśli mamy problem z nadmierną masą ciała lub w bliskiej rodzinie występują choroby układ krążenia. Osoby bez tych czynników ryzyka, powinny wykonywać lipidogram raz na pięć lat (mężczyźni po 30 roku życia i kobiety od 20 do 40 roku życia).

Dlaczego warto wykonywać badania kontrolne?

Choroby układu krążenia są główną przyczyną przedwczesnych zgonów w naszym kraju. Ściśle związane są ze stylem życia, czyli przede wszystkim nieracjonalnym sposobem żywienia, paleniem tytoniu, niską aktywnością fizyczną czy wszechobecnym stresem. Światowa Organizacja Zdrowia, podkreśla, że chorobom serca i naczyń można skutecznie zapobiegać modyfikując styl życia. Prewencja jest najlepszym sposobem na zapobieganie chorobom. Dlatego też warto kontrolować swoje zdrowie.

Jak często należy wykonywać badania kontrolne?

Zapobieganie chorobom serca i naczyń to działania na całe życie. Badania powinny być wykonywane systematycznie, z uwzględnieniem aktualnego stanu zdrowia. Zaleca się, aby badania przesiewowe lipidogramu były wykonywane co roku u mężczyzn od 40 roku życia oraz kobiet od 50 roku życia (lub po menopauzie). Badania z większą częstotliwością powinny wykonywać osoby z grupy ryzyka, np. osoby palące tytoń, z otyłością, z cukrzycą typu 2 czy z obciążeniem rodzinnym.

Przygotowanie do badania

Badanie profilu lipidowego wymaga odpowiedniego przygotowywania. Chcąc uzyskać miarodajne wyniki musimy przyjść na nie na czczo, co oznacza, że powinniśmy powstrzymać się od spożywania posiłków i napojów (z wyjątkiem wody, niedosładzanych herbat) przez co najmniej 12 godzin. Przed badaniem nie należy także spożywać alkoholu, aby nie doprowadzić do zafałszowania wyników badania.

Przygotowanie do badania lipidogramu

Czy lipidogram trzeba robić na czczo?

Zgodnie z obecnym stanowiskiem Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego badanie poziomu cholesterolu nadal należy wykonywać na czczo. Jak dowodzą badania, próbki pobrane na czczo i nie na czczo dają podobne wyniki w zakresie stężenia cholesterolu całkowitego (TC), a także poziomu „dobrego” (HDL) i „złego” (LDL) cholesterolu. Natomiast zafałszowaniu może ulec wynik poziomu trójglicerydów (TAG), na które wpływa ostatnio spożyty posiłek.

Jak twierdzą eksperci, badanie nie na czczo może być wykorzystane do przesiewowej i ogólnej oceny ryzyka chorób układu krążenia, jednakże w celu dokładnej diagnostyki np. ciężkich zaburzeń lipidowych czy hipertrójglicerydemii, konieczne jest wykonanie oznaczenia na czczo.

Czytaj także: Kiedy powinniśmy pomyśleć o zmierzeniu poziomu cholesterolu?

Badanie cholesterolu a alkohol

Niewątpliwe spożywanie alkoholu może zakłócić wynik lipidogramu. Tak więc, przygotowując się do badania, należy zrezygnować ze spożywania wszystkich rodzajów alkoholu.

Kawa, herbata?

Tak jak wcześniej wspomniano, chcąc uzyskać wiarygodne wyniki badania poziomu cholesterolu, konieczne jest odpowiednie przygotowanie się do badania. Zgodnie z obecnymi zaleceniami lipidogram wykonuje się na czczo, co oznacza, że przed tym badaniem nie należy spożywać żadnych posiłków, ani dosładzanych napojów. Produkty takie jak kawa i herbata nie powinny w znaczącym stopniu zaburzyć wyników badania o ile są spożywane bez dodatków takich jak mleko czy cukier.
Optima Cardio Potas +

Lipidogram – normy

Zgodnie z zaleceniami, chcąc oszacować swoje ryzyko chorób układu krążenia, nie wystarczy wykonać tylko badanie krwi (morfologię). Uzyskanie informacji na temat cholesterolu całkowitego (TC) jest niewystarczające i konieczne jest poznanie poziomu HDL, LDL i TAG.

BadanieNorma
Cholesterol całkowity (TC)150-190 mg/dl (<5 mmol/l)
Cholesterol LDL (zly cholesterol, LDL-C)poniżej 115 mg/dl (<3 mmol/l)
Cholesterol HDL (dobry cholesterol, HDL-C)u mężczyzn – powyżej 35 mg/dl (<1,3 mmol/l)
u kobiet – powyżej 40 mg/dl (<1 mmol/l)
Cholesterol nie-HDL = TC – HDLponiżej 145 mg/dl (<3,8 mmol/l)
Trójglicerydy (TG)35-150 mg/dl (1,7 mmol/l)

Polskie Towarzystwo Kardiologiczne rekomenduje następujące normy. Cholesterol całkowity powinien być niższy niż 190 mg/dl. Przynależność do grupy wysokiego ryzyka chorób układu krążenia sugerują wyniki na poziomie powyżej 260 mg/dl. W przypadku HDL za prawidłowy poziom uznaje się co najmniej 40 mg/dl dla mężczyzn i 45 mg/dl dla kobiet. Wynik w granicach 40–59 mg/dl uważa się za optymalny (brak istotnych zagrożeń dla zdrowia), niepokojąca jest wartość poniżej 40 mg/dl (istotny czynnik ryzyka rozwoju chorób serca). Stężenie LDL nie powinno być wyższe niż 115 mg/dl, dla osób po zawale i cukrzyków normy są jeszcze surowsze. LDL powyżej 190 mg/dl to poziom bardzo wysoki. Norma dla trójglicerydów to wynik poniżej 150 mg/dl, stężenie powyżej 500 mg/dl to bardzo poważne zagrożenie dla zdrowia.

Uzyskanie wyników zgodnych z przedstawionymi normami, a więc prawidłowy lipidogram, mówi nam o tym, że nasze ryzyko chorób układu krążenia jest odpowiednio niższe.

Czytaj także: Jak zwiększyć poziom cholesterolu HDL?

Interpretacja wyników: jak czytać lipidogram?

Nawet jeśli wyniki lipidogramu są w normie, zawsze warto je skonsultować z lekarzem. Normy nie są jednoznaczne dla wszystkich, to raczej orientacyjny punkt odniesienia w dalszym diagnozowaniu ewentualnych chorób. Wyniki profilu lipidowego powinno się analizować w odniesieniu do innych czynników ryzyka, takich jak palenie papierosów, siedzący tryb życia, nadciśnienie tętnicze, wiek, przebyte wcześniej choroby serca, występowanie chorób serca u innych członków rodziny, otyłość, wyniki innych badań laboratoryjnych, a to już zadanie dla lekarza.

Ryzyko incydentu sercowo-naczyniowego zakończonego zgonem można też określić na podstawie skali SCORE, która uwzględnia najpoważniejsze zagrożenia dla układu krążenia. Trzeba jednak pamiętać, że skala SCORE odnosi się jedynie do niektórych grup pacjentów, nie jest też ostateczną diagnozą, a jedynie wskazówką dla pacjenta, że należy uważniej przyjrzeć się swoim codziennym nawykom żywieniowym, by nie doprowadzić do poważnych chorób układu sercowo-naczyniowego.

Tak więc otrzymując wyniki badania, warto skonsultować się ze specjalistą, który wie, jak czytać wyniki lipidogramu. Wizyta u takiej osoby np. lekarza będzie także pomocna, jeśli cierpimy na dodatkowe jednostki chorobowe, takie jak na przykład cukrzyca i w związku z tym, podejście do nas musi być dostosowane indywidualne. Także konsultacja z dietetykiem może okazać się konieczna, jeżeli okaże się, że cierpimy na zbyt wysokim poziom cholesterolu LDL , TG (trójglicerydy) lub zbyt niski poziom HDL.

Artykuł konsultowany przez mgr Jadwigę Przybyłowską

Mgr Jadwiga Przybyłowska, absolwentka Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka  na  SGGW w Warszawie, członkini Polskiego Towarzystwa Dietetyki. Przez kilkanaście zdobywała doświadczenie zawodowe jako Ekspert ds. Żywienia i Komunikacji  Prozdrowotnej, koordynując i tworząc projekty nagłaśniające w mediach i środowiskach opiniotwórczych  zdrowy styl życia i odżywiania.  Przez ostatnich siedem lat współpracuje z Oxford Biomedical Technologies z US laboratorium ISO-LAB w Warszawie.