Elektrolity – jak ważne są dla organizmu?

Elektrolity - jak ważne są dla organizmu?

Wraz z nadejściem wiosny zaczynamy zastanawiać się nad zmianą swojego stylu życia. Zdrowa dieta, indywidualnie dobrana aktywność fizyczna, a także odpowiednie nawodnienie to podstawowe filary zdrowia. Chcąc zadbać o szczupłą sylwetkę, a także dobry stan zdrowia, podstawowym spożywanym płynem powinna być zawsze woda. Jednakże, za odpowiednie nawodnienie w nie mniejszym stopniu odpowiadają także elektrolity z nią współwystępujące.

Do najważniejszych elektrolitów zaliczamy sód, potas i chlor. Odpowiednia ich zawartość, wraz z towarzyszącą im wodą, zapewnia organizmowi równowagę wodno – elektrolitową, która stanowi klucz do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Sód, czyli głównodowodzący równowagi elektrolitowej

Sód w największym stopniu wpływa na równowagę wodno – elektrolitową. Prawidłowe jego stężenie w surowicy krwi waha się od 135 do 145 mmol/l.

Jako jeden z głównych elektrolitów, ma ogromny wpływ na organizm ludzki:

  • wymusza ruch wody pomiędzy przestrzeniami organizmu;
  • wpływa na występowanie odwodnienia, ale także i przewodnienia, co może objawiać się np. obrzękami;
  • bierze udział w równowadze wodno – elektrolitowej i kwasowo – zasadowej;
  • umożliwia utrzymanie napięcia mięśniowego, co jest niezbędne do pracy mięśni;
  • bierze udział w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego;
  • stanowi składnik kwasu solnego w żołądku.

Głównym źródłem sodu w naszej diecie jest sól kuchenna i produkty spożywcze dosalane podczas produkcji żywności. Najwięcej sodu znajdziemy w:

  • produktach zbożowych np. pieczywie;
  • przetworach mięsnych i rybnych np. w wędlinach, kabanosach itp.;
  • produktach mlecznych, np. w serach;
  • warzywach konserwowych i kiszonych;
  • żywności wysoko przetworzonej, gotowych mieszkankach przypraw i gotowych sosach.

Zarówno nadmiar, jak i niedobór sodu jest szkodliwy i zakłóca funkcjonowanie organizmu. Nadmiar sodu, czyli hipernatremia przyczynia się do:

  • wystąpienia nadciśnienia tętniczego (sodowrażliwego);
  • zwiększonego ryzyka udaru mózgu i wyższego ryzyka śmierci z przyczyn sercowo – naczyniowych;
  • rozwoju osteoporozy i kamicy nerkowej;
  • zwiększonego ryzyka otyłości*, raka żołądka i prawdopodobnie raka przełyku.

*Badania prowadzone na terenie Wielkiej Brytanii wykazały, że wzrost spożycia soli o 1g dziennie (1/5 łyżeczki od herbaty) zwiększa ryzyko rozwoju otyłości u dzieci o 28%, a u dorosłych o 26%.

Zbyt niski poziom sodu, czyli hiponatremia występuje bardzo rzadko. Dotyczy ona na przykład maratończyków narażonych na ogromny wysiłek fizyczny. Objawia się ona:

  • osłabieniem organizmu;
  • bólami głowy;
  • nudnościami mogącymi prowadzić do wymiotów;
  • brakiem łaknienia;
  • zaburzeniami orientacji.

Większość badań na różnych populacjach, w tym także polskiej, wskazuje, że spożycie sodu (chlorku sodu) jest na poziomie odpowiednim lub przekracza zalecane normy. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia każdego dnia możemy maksymalnie spożyć do 5 g soli, czyli jedną, płaską łyżeczkę od herbaty. Jednakże, nadmierne ograniczanie sodu jest niewskazane:

  • u osób starszych, zwłaszcza stosujących leki diuretyczne;
  • gdy mamy gorączkę lub towarzyszą nam inne choroby związane z intensywnym poceniem się;
  • u osób z silnymi wymiotami;
  • podczas wykonywania długotrwałej i intensywnej aktywności fizycznej.

Pozostałe elektrolity

Potas

Potas znajduje się głównie wewnątrz komórek naszego organizmu. Prawidłowy jego poziom w surowicy krwi kształtuje się na poziomie 3,5–5,0 mmol/l. Do zasadniczych jego funkcji należy:

  • regulacja gospodarki wodno-elektrolitowej;
  • aktywacja enzymów ustrojowych;
  • udział w przemianie składników odżywczych takich jak węglowodany i białka;
  • regulacja ciśnienia osmotycznego komórek.

Optima Cardio Potas +
Potas występuje powszechnie w spożywanej żywności i jest niezbędnym składnikiem płynów nawadniających. Zgodnie z tabelami wartości odżywczych szczególnie zasobne w ten elektrolit są:

  • suszone owoce;
  • orzechy;
  • nasiona;
  • kakao i czekolada;
  • warzywa;
  • owoce;
  • produkty zbożowe;
  • ziemniaki.

Spożycie potasu u osób dorosłych powinno być na poziomie pozwalającym na zmniejszenie ryzyka chorób takich jak nadciśnienie tętnicze, udar czy choroba niedokrwienna serca. Zgodnie z zasadami diety DASH jest to 4700 mg dziennie. Ilość potasu w diecie powinna być także zwiększona:

  • w okresie karmienia piersią z uwagi na wzrost strat spowodowanych produkcją mleka;
  • podczas stosowania leków i ziół o działaniu moczopędnym, gdzie rosną straty wynikające ze zwiększonej produkcji moczu;
  • gdy przebywamy w środowisku o wyższej temperaturze, a także podczas wykonywania aktywności fizycznej, gdyż na skutek pocenia także tracimy większe ilości tego składnika.

Obniżona zawartość potasu w naszej diecie, wpływa negatywnie na organizm człowieka po przez:

  • wzrost ciśnienia krwi;
  • wzrost ryzyka udaru i choroby niedokrwiennej serca (zwłaszcza przy bardzo niskim spożyciu potasu);
  • wzrost ryzyka cukrzycy typu drugiego (zwłaszcza przy bardzo niskim spożyciu potasu);
  • wzrost ryzyka kamicy nerkowej.

Jak wykazano w badaniach naukowych, wzrost spożycia potasu z dietą u osób z nadciśnieniem tętniczym, powodował spadek poziomu ciśnienia!

Okazuje się, że także nadmiar potasu jest niekorzystny i przyczynia się do zaburzenia pracy serca. Jednakże u osób zdrowych (mających prawidłowo funkcjonujące nerki), zwyczajowe spożywanie tego składnika wraz z dietą, nie stanowi ryzyka nadmiernych jego ilości, gdyż jest on wydalany przez nerki.

Dodatkowo polecamy: Nowalijki w diecie – jak spożywać je z korzyścią dla zdrowia?

Chlor

Chlor to elektrolit, który może nam się kojarzyć z wakacjami, niekoniecznie z uwagi na równowagę elektrolitową, ale z powodu częstego wypoczynku w basenie z chlorowaną wodą. Pomimo, iż chlor bywa często pomijany w aspekcie równowagi wodno – elektroliowej to pełni on wiele ważnych funkcji, do których należy:

  • regulacja gospodarki wodno-elektrolitowej;
  • regulacja równowagi kwasowo-zasadowej;
  • obecność w soku żołądkowym i w ślinie.

Głównym źródłem chloru w naszej diecie są produkty zawierające chlorek sodu, czyli po prostu sól. Fizjologiczny poziom chlorków w surowicy krwi wynosi od 98 do 106 mmol/l. Niedobór chloru, czyli hipochloremia zdarza się rzadko i może współwystępować z zasadowicą metaboliczną, czyli takim stanem, w którym np. nadmierna utrata kationów np. sodu i potasu prowadzi do nagromadzenia i przewagi anionów np. białczanów.

Również nadmiar chloru, czyli hiperchloremia występuje rzadko i wiąże się ze stanem odwrotnym, czyli z kwasicą metaboliczną, gdzie dochodzi do nagromadzenia kationów, a ubytku anionów.

Biorąc pod uwagę nadchodzące lato i co raz to wyższą temperaturę za oknem, pamiętajmy o odpowiednim nawodnieniu. Usuwanie z organizmu wody i elektrolitów, musi być zrównoważone poprzez ich odpowiednią podaż. Na co dzień, do pracy lub szkoły, wystarczająca będzie zwykła woda mineralna. Natomiast w szczególnych sytuacjach, na przykład podczas uprawiania aktywności fizycznej, konieczne może być dodatkowe wsparcie pod postacią doustnych płynów nawadniających, uzupełnionych w niezbędne elektrolity, dostarczane w odpowiednich ilościach.

Czytaj także: Dlaczego należy spożywać mniej cukru i soli?