Wysoki poziom złego cholesterolu – do czego może doprowadzić?

Wysoki poziom „złego” cholesterolu – do czego może doprowadzić?

Jak alarmują eksperci wysoki poziom cholesterolu to nie rzadki problem wśród Polaków. Okazuje się, że nawet 19 mln osób w naszym kraju może cierpieć na hipercholesterolemię. Jest to choroba, którego początkowo nie widać i daje skąpe, powoli postępujące objawy. Z tego też powodu, wiele z nas to bagatelizuje problem i nie podejmuje żadnych działań. Nie jest to właściwe podejście, ponieważ im wcześniej rozpoznane zaburzenie i wdrożona stosowana interwencja, tym mniejsze ryzyko powikłań dla naszego zdrowia.

Zły cholesterol: co to jest?

Cholesterol LDL, czyli lipoproteiny o niskiej gęstości nazywamy złym cholesterolem, ponieważ przyczyniają się one miażdżycy tętnic. Powodują one transport cholesterolu z wątroby, na obwód np. do naczyń. To nasila powstawanie blaszki miażdżycowej, zmniejszającej światło tętnic i upośledzającej przepływ krwi przez naczynia. Finalnie sytuacja taka sprzyja powstawaniu zakrzepów i niedokrwieniu narządów. Jak twierdzą eksperci podniesiony to właśnie poziom cholesterolu LDL w największym stopniu świadczy o wystąpieniu możliwych powikłań sercowo – naczyniowych, takich jak udar mózgu czy zawał serca.

Miażdżyca

Wysoki poziom cholesterolu i miażdżyca to często spotykana para. W dużym uproszczeniu, miażdżyca to choroba tętnic, podczas której, na skutek tworzenia blaszki miażdżycowej (złogów tłuszczu, wapnia i innych) dochodzi do zwężenia światła naczynia oraz miejscowego stanu zapalnego.

Wysoki cholesterolu miażdzyca

Pierwsze objawy choroby zauważamy dopiero wtedy, gdy złogi cholesterolowe są już znacznych rozmiarów i w dużym stopniu zmniejszają średnicę tętnic, co utrudnia przepływ krwi. Jednakże serce, pomimo powstałych trudności, stara się dostarczać organizmowi odpowiednią ilość krwi zasobnej w składniki odżywcze i tlen.

Polecamy do czytania: Dieta miażdżycowa – co jeść przy miażdżycy?

Taka ciężka praca serca przyczynia się do nadmiernego obciążania go, a w konsekwencji upośledza jego funkcjonowanie. Finalnie dochodzić może do ograniczenia ukrwienia poszczególnych, dystalnych części ciała takich jak np. nerki czy nogi. Przykładem tego, jak bardzo proces chorobowy może uszkadzać poszczególne części ciała, jest miażdżyca naczyń kończyn dolnych.

Czytaj koniecznie: Jak kontrolować poziom cholesterolu we krwi?

Choroba wieńcowa

Nadmiar cholesterolu frakcji LDL zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia, np. choroby niedokrwiennej serca, która w znacznej ilości przypadków ma podłoże miażdżycowe. Znaczące zwężenie światła tętnic (o około 50–80%) wpływa m.in. na serce i powoduje niedokrwienie mięśnia sercowego, dając objawy bólu w klatce piersiowej. Co gorsza, blaszka miażdżycowa może pęknąć, a w miejscu pęknięcia utworzy się skrzeplina – groźny materiał zatorowy. Płynąc w nurcie pompowanej krwi, może całkowicie zablokować światło naczynia wieńcowego. Dochodzi wtedy do zawału serca, którego powikłania mogą zakończyć się śmiercią

Prawie wszystkie przypadki nagłej śmierci sercowej są spowodowane zmianami miażdżycowymi. W początkowych stadiach obecność choroby wieńcowej sygnalizowana jest przez nagły ból w klatce piersiowej, pojawiający się przy podejmowaniu wysiłku fizycznego. Niestety w większości przypadków choroba niedokrwienna serca nie daje żadnych objawów i pacjent w ogóle nie jest świadomy zagrożenia zawałem serca.

Udar mózgu

Powstałe zmiany mają negatywny wpływ nie tylko na układ sercowo – naczyniowy, ale także na inne narządy np. mózg. Skrzep, który powstaje po pęknięciu blaszki miażdżycowej, może przemieścić się do naczynia mózgowego, powodując zatkanie tętnicy i utratę jej drożności. Mózg zostaje gwałtownie pozbawiony dopływu krwi – mówimy wtedy o udarze niedokrwiennym. Udar nie musi się zakończyć śmiercią, ale i tak konsekwencje są bardzo poważne – zalicza się do nich m.in. niedowład albo paraliż połowy ciała, zaburzenia świadomości, zaburzenia funkcji mowy, amnezję, utratę wzroku.

Dodatkowo polecamy do czytania: 5 produktów, które negatywnie wpływają na pracę mózgu

Hipercholesterolemia

Jest to podniesiony poziom cholesterolu LDL, jak już wcześniej wspomniano – złego cholesterolu. O hipercholesterolemii mówimy wtedy, gdy poziom cholesterolu LDL przekracza poziom 115 mg/dl (>3 mmol/l). Jednakże musimy mieć na uwadze, że w przypadku niektórych osób, ustalone są indywidualne cele. Jeśli na przykład towarzyszy nam cukrzyca lub już przebyliśmy epizod sercowo – naczyniowy, taki jak np. zawał serca, celem do jakiego należy dążyć, może być znacznie niższy poziom LDL np. poniżej 100 mg/dl (2,6 mmol/l) i poniżej 70 mg/dl (1,8 mmol/l), gdy towarzyszy nam duże i bardzo duże ryzyko powikłań sercowo – naczyniowych.

Ostre zapalenie trzustki

Stan ten objawia się nagłym i bardzo silnym bólem zlokalizowanym w środkowej i górnej części brzucha. Ból może być na tyle silny, że wystąpią także nudności i nieprzynoszące ulgi wymioty. Ostremu zapaleniu trzustki często towarzyszy także wysoka gorączka, wzdęcia, zatrzymanie stolca i gazów.  Mimo iż najczęstszą przyczyną tego powikłania jest nadmierne spożycie alkoholu, to także zbyt wysoki poziom trójglicerydów może się przyczynić do wystąpienia tego stanu. Wiąże się on z licznymi powikłaniami ogólno – narządowymi takimi jak niewydolność wielonarządowa, jaki i miejscowymi np. przewlekłym zapaleniem trzustki.

zapalenie trzustki cholesterol

Wysoki cholesterol: badanie?

Do podstawowych badań pozwalających określić poziom cholesterolu należy lipidogram. Jest to badanie wykonywane na czczo, czyli co najmniej 12 – 14 godzin od ostatniego posiłku. Badanie wykonuje przeszkolony personel medyczny, najczęściej pielęgniarka, pobierając krew z żyły, zazwyczaj w zgięciu łokciowym.

Jest to podstawowe badanie pozwalające realnie ocenić zagrożenie powikłaniami sercowo – naczyniowymi, gdyż dostarcza nam dokładnych informacji nie tylko na temat poziomu cholesterolu ogółem (TC), ale także HDL (dobry cholesterol), LDL (zły cholesterol) i TAG (trójglicerydy).

Wysoki cholesterol – leczenie

O tym na jaką strategię leczniczą zdecyduje się lekarz, decyduje całkowite ryzyko sercowo – naczyniowe, a także obecny poziom cholesterolu LDL. Na całkowite ryzyko sercowo – naczyniowe wpływa 10 – letni ryzyko śmierci wyliczane na podstawie karty SCORE. Karta SCORE została opracowana przez Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i bierze pod uwagę takie czynniki jak wiek, płeć, palenie papierosów, poziom cholesterolu czy wartość skurczową ciśnienia tętniczego.

Jeśli całkowite ryzyko śmierci z przyczyn sercowo – naczyniowych jest na niskim poziomie podstawą leczenia jest zmiana stylu życia, to znaczy:

Jeśli te interwencje nie okażą się wystarczająco skuteczne wdrażana jest farmakoterapia. Przy bardzo dużym ryzyku śmierci, a także wysokim poziomie cholesterolu LDL, konieczne leczenie skojarzone, gdzie łączy się terapię lekami i zmianę stylu życia.

Do najczęściej wykorzystywanych leków należą statyny, które są lekami pierwszego wyboru. Jeśli pomimo zwiększanej dawki są one nie skuteczne, wykorzystuje się inne leki takie jak: leki wiążące kwasy żółciowe, inhibitory wchłaniania cholesterolu, inhibitory PCK9 i kwas nikotynowy.

Dieta przy podniesionym poziomie cholesterolu powinna przed wszystkim bazować na produktach roślinnych, takich jak warzywa, owoce i pełnoziarniste produkty zbożowe. Uzupełnieniem jej są produkty dostarczające chudego białka takie jak: ryby, drób bez skóry, wybrane części mięsa wieprzowego i wołowego, chude sery np. twarogowy.
Optima Cardio Potas +
Źródłem tłuszczów w takiej diecie powinny być przed wszystkim produkty roślinne: oleje, margaryny ze sterolami, orzechy i nasiona. Wyjątek stanowią tu tłuste ryby morskie np. łosoś, sardynki, tuńczyk czy pstrąg, które dzięki temu, że zawierają wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega – 3, wpływają korzystnie na profil lipidowy, a zwłaszcza na podniesiony poziom trójglicerydów. Ten składnik odżywczy, podawany w dawkach farmakologicznych, pod kontrolą lekarza, wykorzystuje się w leczeniu hipertrójglicerydmii.

Pamiętajmy, zdrowy styl życia kosztuje nas pewne wyrzeczenia, jednakże przynosi zdrowie, którym możemy cieszyć się na długie lata. Natomiast leczenie farmakologiczne, mimo iż pozornie łatwiejsze, nie pozostaje obojętne dla naszego organizmu i może wiązać się z występowaniem licznych działań niepożądanych.

Artykuł konsultowany przez mgr Jadwigę Przybyłowską

Mgr Jadwiga Przybyłowska, absolwentka Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka  na  SGGW w Warszawie, członkini Polskiego Towarzystwa Dietetyki. Przez kilkanaście zdobywała doświadczenie zawodowe jako Ekspert ds. Żywienia i Komunikacji  Prozdrowotnej, koordynując i tworząc projekty nagłaśniające w mediach i środowiskach opiniotwórczych  zdrowy styl życia i odżywiania.  Przez ostatnich siedem lat współpracuje z Oxford Biomedical Technologies z US laboratorium ISO-LAB w Warszawie.